ND)
NPI - Instituut voor Organisatie Ontwikkeling
syllabus: 1585.8910
HS/LG
ASPECTEN VAN HET GROEPSGESPREK
In elk gesprek kunnen we drie belangrijke aspecten onder-
scheiden:
1. De inhoud (wat er gezegd wordt): informatie, gedachten,
meningen, enz. en de onderlinge samenhang daarvan.
2. De procedure: de vorm van het gesprek enerzijds en het
gespreksverloop anderzijds. Het gaat daarbij om de gele-
ding, de ordening en de voortgang.
3, De interactie: de wisselwerking der groepsleden onder-
ling, de wijze van deelname der leden, het leiderschap en
andere rollen in de groep. Welke invloed heeft dit op de
andere deelnemers en op het verloop en de kwaliteit van
het gesprek?
Alle drie vinden tegelijkertijd plaats en beïnvloeden el-
kaar. Voor een vruchtbaar gesprek is nodig, dat zowel de in-
houd, de procedure als de interactie worden verzorgd. Be-
doeld is hier een gesprek waarin een probleem wordt bespro-
ken en eventueel tot oplossing wordt gebracht. Een dergelijk
gesprek heeft dus altijd een doel.
In het volgende worden inhoud, procedure en interactie nog
iets nader gekarakteriseerd i.v.m. een bewuste verzorging
van deze aspecten.
1. Wat de inhoud betreft is het nodig, dat de op het pro-
bleem betrekking hebbende informatie op tafel komt en de
gedachtengang op een zodanig peil verloopt, dat men met
het probleem verder komt. Gebeurt dit, dan vindt een
voortgaande verrijking en verheldering plaats. Daar de
inhoud tot stand komt door een reeks van individuele bij-
dragen, kan er ook sprake zijn van een brokkelig geheel
van weinig ter zake doende inhouden.
Zou de groep zich alleen op de inhoud concentreren zonder
procedure en interactie te verzorgen, dan doemt het ge-
vaar op, dat het gesprek in het oeverloze terecht komt.
Immers, over en rondom de meeste problemen kan veel ge-
zegd worden, omdat uiteindelijk alles met alles samen-
hangt. .
Wil de groep de inhoud alleen verkennen, dan krijgt men
een gesprek waarin b.v. veel informatie wordt gegeven.
Dit kan nuttig en verhelderend zijn, maar men kan gewoon-
lijk met het bereikte nog niets doen.
Valekenboschlaan 8, Postbus 299, 3700 AG Zeist, Telefoon 03404-20044, Fax 03404-12770.
2. Wil de groep tot een conclusie of besluit Komen, dan moet
aan de procedure evenveel aandacht worden besteed, als
aan de inhoud. Van een conclusie is pas dan sprake, wan-
neer men er in de gegeven situatie iets mee kan doen. Om
het eindpunt te bereiken is het nodig dat er tijdens het
gesprek voortgang gemaakt wordt, d.w.z. dat men diehter
bij het doel komt.
Dat gebeurt door de gebrachte inhoud te "verdichten!" en
Wuit te schiften". Alle bijdragen, die erop gericht zijn
het doel te benaderen, zoals: het kiezen of men een be-
paald punt in het gesprek wil betrekken of niet, het af-
kappen van uitwijdingen, het geven van samenvattingen
e.d.,, zijn bijdragen tot de procedure,
Inhoud en procedure vormen dus een zekere tegenstelling.
Voor de inhoud heeft men tijd nodig. Wil men echter in be-
perkte tijd een bruikbare conclusie bereiken dan betekent
dat: procedure-bewustzijn (gespreksdiscipline).
Veelal laat de groep de zorg voor de procedure over aan een
discussieleider om zelf inhoudsgericht te kunnen praten. In
dat geval heeft de leider de moeilijke taak om de "teugels
strak te houden" om tot resultaten te komen. Bij een goed
gesprek houden alle leden hun bijdragen zoveel mogelijk op
het gespreksdoel gericht en zijn zich bewust van de voort-
gang van het gesprek. De gespreksleider heeft dan de taak om
in het bijzonder op de voortgang van het gesprek te letten
en op passende momenten de groep daarop opmerkzaam te maken.
3. De verzorging van de interactie is erop gericht, dat de
groep bij elkaar blijft en de leden gezamenlijk het eind-
punt bereiken.
Dit gebeurt doordat:
- de leden die iets te zeggen hebben gelegenheid krijgen
hun bijdragen te geven;
- daar zo naar geluisterd wordt, dat hetgeen zij bedoelen
tot de anderen kan doordringen (d.m.v. vragen om ver-
heldering b.v.) en
_- de groep gelegenheid heeft deze bijdragen te verwerken,
zodat een gemeenschappelijk bewustzijn van de inhoud
tot stand komt.
Hierdoor wordt de communicatie bevorderd.
Verder doordat:
- de leden zich trachten te realiseren, wat de behoeften,
motieven en doelstellingen van henzelf en de anderen
zijn, die invloed op de conclusie zouden kunnen hebben;
- men de aanwezigheid van verschillende meningen en be-
hoeften bij andere leden in principe aanvaardt en
tracht deze met het oog op de gemeenschappelijke doel-
stelling op elkaar af te stemmen.
Dit maakt samenwerking mogelijk.
Voorwaarde voor communicatie en samenwerking is een goede
sfeer in de groep. Dat is het geval wanneer welwillendheid,
positiviteit (d.w.z. ingaan op waardevolle kanten van wat
anderen zeggen of doen en niet op de "fouten") en belang-
stelling voor elkaar in de groep overwegen.
Een goede interactie is b.v. te herkennen aan het volgende:
-= er wordt intensief geluisterd en niet door elkaar gespro-
ken (hoewel dit tijdelijk, wanneer er vele ideeën in de
groep opkomen, niet hinderlijk behoeft te zijn);
- de bijdragen zijn geen monologen, maar sluiten aan op het-
geen anderen zeggen;
„= er wordt niet alleen beweerd, maar ook gevraagd;
- er zijn gespreksfasen, waarin men zich bezint op hetgeen
gezegd is of hoe men het beste verder kan gaan;
- het leiderschap is in de groep verdeeld, hetgeen’ de aanwe-
zigheid van een discussieleider niet uitsluit;
- de hele groep is "er in" en beleeft het gesprek als in-
teressant en bevredigend.
Kan een groep een goede interactie tot stand brengen, dan is
er sprake van een rijpe groep, die tot vruchtbare discussies
in staat is.
Inhoud, procedure en interactie vatten wij in een beeld
samen.
De groep op weg naar een doel:
Procedure Doel
Interactie
Informatie, kennis, inzichten e.d. worden door de leden in-
gebracht en vormen de inhoud van het gesprek. Deze inhoud
moet door de groep worden verwerkt in de interactie. Door de
procedure wordt het gesprek gericht op het te bereiken doel
en de weg bepaald waarlangs dit wordt bereikt. De procedure
zorgt er dus voor dat er uit het gesprek iets uitkomt en een
eindpunt wordt bereikt, waarin de inhoud is omgevormd tot
een gemeenschappelijke conclusie of besluit.
Evenwichtige verzorging van deze aspecten kan als voorwaarde,
worden gezien voor goede en vruchtbare groepsgesprekken.
COPYRIGHT NPI