NDE
Nederlands Pedagogisch Instituut
praktijkgeval: 5508.882.a
JS/LG
LAAGLAND POMPEN B.V.
Algemene informatie
algemeen directeur
| Sorgdrager {veiligheids-
functionaris
| Willink {directeur pompendivisie
| werker [voorzitter DR Duwman [bedrijfsleider produktie
De Jong {voorman draaierij
De Bruin [monteur
COPYRIGHT NPI
Instituut voor Organisatie Ontwikkeling Valckenboschlaan 8, Postbus 299, 3700 AG Zeist, Telefoon 03404-20044, Fax 03404-12770
Dr
Nederlands Pedagogisch Instituut
praktijkgeval: 5508.882.b
JS/LG
LAAGLAND POMPEN B.V.
Persoonsbeschrijvingen
Mostert, 4/ jaar, ingenieur. Was 3 jaar in functie toen de vorige
directeur werd gepensioneerd, hij is een goede organisator, bracht
vele verbeteringen aan: bij voorbeeld i.v.m. arbeidsanalyse.
Ziet het als zijn eerste taak orde en systeem in het bedrijf te
brengen, de produktiviteit ging daardoor vorig jaar omhoog.
Hij was vroeger elders in een soortgelijke functie werkzaam.
Sorgdrager, 58 jaar, HIS-er. Hij doorliep verschillende afdelingen
in het bedrijf. Is nu 3 maanden in zijn huidige functie werkzaam.
Brandweer en bewaking behoren tot zijn afdeling.
Willink, 64 jaar, ingenieur. Hij is 15 jaar in dienst, werkzaam op
verschillende afdelingen,
Duwman, 50 jaar, ingenieur. Hij is 10 jaar bedrijfsleider, heeft
veel ervaring in het vak.
De Jong, 59 jaar, heeft avond-HTS. Is 2 jaar in huidige functie.
Hij is als draaier elders in het bedrijf begonnen.
De Bruin, 44 jaar, Hij is 15 jaar werkzaam op huidige afdeling.
Heeft diverse diploma's, is goed, actief en ambitieus. Hij liep
lange tijd geleden ernstig beenletsel op in dit bedrijf.
Werker, 45 jaar. Hij is voorzitter van de OR, districtsbestuurder
van de Industriebond FNV. Is 10 jaar werkzaam in het bedrijf.
Is van draaier door studie hoofd van het magazijn geworden. Is
sedert 2 jaar vrijgesteld.
COPYRIGHT NPI
Instituut voor Organisatie Ontwikkeling Valckenboschlaan 8, Postbus 299, 3700 AG Zeist, Telefoon 03404-20044, Fax 03404-12770
Nij
NPI - Instituut voor Organisatie Ontwikkeling
praktijkgeval: 5508,882.c
JS/LG
LAAGLAND POMPEN B.V.
Situatie
Gisteren, toen monteur De Bruin aan een turbine werkte, kreeg hij
een metaalsplinter in een oog. De Bruin werkte met een electrische
slijpmachine zonder de voorgeschreven veiligheidsbril te gebrui-
ken. De bedrijfsarts zond hem onmiddellijk naar een oogspecialist.
Gelukkig bleek het ongeval niet van ernstige aard, hoewel De Bruin
toch 5 dagen thuis moet blijven.
De veiligheidsfunctionars stelde de lijnchefs, de heren de Jong,
Duwman, Willink en Mostert, tegelijkertijd op de hoogte van het on-
geval.
Dhr. Mostert, de algemeen directeur, kreeg een telefoontje van
dhr. Werker, voorzitter van de ondernemingsraad, die hem vroeg om
een dringend gesprek in verband met dit ongeval. Hoewel dhr.
Mostert veel belangrijke afspraken had, stemde hij toe in een ge-
sprek onder voorwaarde, dat het niet meer dan een half uur zou
duren.
COPYRIGHT NPI
Valckenboschlaan 8, Postbus 299, 3700 AG Zeist, Telefoon 03404-20044, Fax 03404-12770.
Ni
NPI - Instituut voor Organisatie Ontwikkeling
praktijkgeval: 5508,882.d
JS/LG
LAAGLAND POMPEN B.V.
Dhr. Mostert, algemeen directeur
U hebt in het memo van dhr. Sorgdrager, de veiligheidsfunctionaris,
gelezen over het ongeval, dat gisteren gebeurde. Daarop hebt u
dhr. Sorgdrager opdracht gegeven een rapport uit te brengen over de
verschillende soorten ongevallen van het afgelopen jaar, zodat u
kunt zien, hoeveel materiële schade werd toegebracht en hoeveel
persoonlijke ongevallen zich voordeden.
Om diverse redenen gelooft u, dat het groeiende aantal ongevallen
zeer ongewenst is. Ten eerste zal het de naam van het bedrijf scha-
den en daar er op het ogenblik een krappe arbeidsmarkt bestaat, zou
dit een ernstig personeelstekort kunnen veroorzaken. Ten tweede
lijdt de produktie er ernstig onder.
Vorig jaar verloor het bedrijf ongeveer 4.200 manuren door ongeval-
len en tegelijkertijd werd daardoor de produktie in andere afde-
lingen indirect beïnvloed. Ten derde zijn er aanzienlijke materiële
schade en verliezen mee gemoeid. Deze bedroegen vorig jaar ongeveer
f 360.000,--. Deze verliezen kunnen door het bedrijf niet op de
verzekering worden verhaald, maar de werknemers zijn wel verzekerd
tegen derving van inkomsten.
Om bovenstaande redenen hebt u gisteren uw veiligheidsfunctionaris
gevraagd u gedetailleerde informatie te verschaffen over de kosten,
die de ongevallen met zich meebrengen. Tezelfdertijd hebt u de OR
van deze zaak en het belang ervan, op de hoogte gesteld. U hebt de
voorzitter verteld, dat u in deze situatie medewerking van de OR
verwacht. U hebt hem gevraagd om voorstellen en ideeën van zijn
kant, die de medewerkers duidelijk wijzen op de gevolgen en gevaren
van onzorgvuldig gedrag.
Tot nu toe zijn de houding en de reacties van de voorzitter van de
OR niet positief genoeg geweest; de OR misbruikt de discussies over
deze zaken om er politieke munt uit te slaan. Er zijn klachten over
gebreken aan machines en gereedschappen, over het hoge werktempo,
dat weer nodig is, omdat de normen te hoog zijn. Maar eigenlijk
zijn dit allemaal zaken, die niets te maken hebben met het werke-
lijke probleem. Van een goede werknemer mag verwacht worden, dat
hij weet, hoe hij goed en verantwoord omgaat met machines en ge-
reedschappen. Bij de meeste ongevallen was er sprake van. gebrek aan
nauwgezetheid en een verkeerde houding aan de kant van de werkne-
mers zelf. U bent van mening, dat het probleem wordt vergroot,
doordat de meeste werknemers bijbaantjes hebben, om in hun vrije
tijd extra geld te verdienen, hetgeen natuurlijk resulteert in een
gebrek aan energie overdag. Het verklaart ook, waarom zij te moe
zijn om de nodige aandacht aan hun werk te schenken.
Daarom denkt u niet, dat een gesprek met de OR enige zin heeft, en
dat is de reden waarom u de regel heeft ingesteld, dat de veilig-
heidsfunctionaris de minder belangrijke ongevallen met de OR be-
spreekt. Ten slotte is het eigenlijk de zaak van de veiligheidsman
om deze problemen op te lossen. U hebt geruchten gehoord, dat
Valckenboschlaan 8, Postbus 299, 3700 AG Zeist, Telefoon 03404-20044, Fax 03404-12770.
andere bedrijven, onder druk van de bonden, zogenaamde veiligheids-
commissies hebben opgericht, waarin tweederde van de leden vak-
bondsmensen zijn. U bent echter tegen het oprichten van weer een
commissie, die waarschijnlijk zijn tijd zal verknoeien met praten
en daardoor de produktieve uren van het bedrijf ten nadele zal
beïnvloeden,
U zou liever zien, dat er een weldoordacht plan werd gemaakt, mis-
schien met veiligheidsaffices, of wel u denkt over een veiligheids-
wedstrijd met een prijs voor de afdeling, die de minste ongevallen
heeft. Misschien zou de opleidingsplan, met hulp van zijn onderge-
schikten, zo'n plan kunnen uitwerken.
U hebt niets tegen cursussen of vergaderingen om maatregelen ter
voorkoming van ongevallen te bespreken, op voorwaarde dat de mensen
dat in hun vrije tijd doen en zodoende geen verder produktieverlies
veroorzaken. Het ís ten slotte in de meeste gevallen bewezen, dat
het ongeval te wijten was aan een verzuim van de werknemer zelf.
Daarom zou het niet logisch zijn als het bedrijf werkuren zou ver-
liezen om dit probleem op te lossen, naast het verlies door de oor-
zaak ervan.
Vanmorgen heeft dhr, Werker, voorzitter van de OR, u dringend ver-
zocht om een gesprek over het ongeval van De Bruin. U ziet geen en-
kele reden voor dit gesprek. Ten eerste: waarom wil Werker deze
zaak niet bespreken met Sorgdrager, wiens taak dit is en ten twee-
de: waarom wordt dit betrekkelijk simpele ongeval ineens zo opge-
blazen? U hebt wel wat anders te doen! U hebt echter, ondanks uw
tijdnood, in het gesprek toegestemd, omdat u van deze gelegenheid
gebruik wilt maken de OR uw standpunt in deze zaak duidelijk te ma-
ken en u te verzekeren van hun medewerking in de veiligheidscam-
pagne, die u over vier weken van start wilt laten gaan. U hebnt af
fices en brochures hierover gekregen van het veiligheidsinstituut.
U vindt ook, dat het hoog tijd wordt, dat de bonden eens beginnen
mee te werken aan het ongevallenprobleem, i.p.v. alleen maar hun
tijd en aandacht te besteden aan de looneisen van de werknemers. Zo
kunnen de werknemers helpen bij het aanpakken van de kostenstij-
ging, die het gevolg was van de recente loonsverhoging. Daarenboven
is het toch zeker vanzelfsprekend te verwachten, dat de werknemers
merken, dat zij zelf net zo verantwoordelijk zijn voor de produktie
als de directie.
Voordat Werker komt voor het gesprek, neemt u het besluit, dat u
een soort van plan de campagne moet uitwerken, om uw doel te berei-
ken.
COPYRIGHT NPI
Nij
NPI - Instituut voor Organisatie Ontwikkeling
praktijkgeval: 5508.,882.e
JS/LG
LAAGLAND POMPEN B.V.
Dhr. Werker, voorzitter van de OR
U bent sedert 2 jaar voorzitter van de OR en districtsbestuurder
van de vakbond. Toen u van De Bruins ongeval hoorde, besloot u
direct hierover een gesprek te hebben met dhr. Mostert.
Dit is het vierde oogongeval deze week. Volgens uw eigen aanteke-
ningen waren er totaal 26 oogongevallen met vakbondsleden, niet
meegerekend dus de niet-leden in het bedrijf (de helft van de werk-
nemers zijn vakbondsleden). Er waren in totaal 158 ongevallen met
vakbondsleden in het afgelopen jaar. Dit brengt het ongevallenni-
veau in dit bedrijf ver boven het gemiddelde voor deze industrie-
tak. Het is al sinds geruime tijd duidelijk, dat het niveau aan het
stijgen is en ook valt het op, dat de meeste ongevallen plaatsvin-
den in de afdelingen, die direct betrokken zijn bij de technieken
van wetenschappelijke bedrijfsvoering, ingevoerd door dhr.
Mostert. U betwijfelt of de directie zich bewust is van de gevolgen
hiervan.
Het feit dat, onder druk van de ondernemingsraad, die deze proble-
men herhaaldelijk naar voren bracht, uiteindelijk een veiligheids-
man werd aangewezen, is niet genoeg. Ervaringen in andere bedrijven
bewijzen, dat de aanstelling van een veiligheidscommissie de beste
garantie levert voor voldoende aandacht voor ongevallenpreventie.
Zo'n commissie moet paritair zijn samengesteld, ondergeschikt aan
de veiligheidsfunctionaris. Op deze wijze zal het belang van de me-
dewerkers gediend zijn en die lijden ten slotte het meest onder de
ongevallen. Sinds de aanstelling van dhr. Sorgdrager als veilig-
heidsfunctionaris zijn er echter geen concrete voorstellen gedaan.
U hebt als gerucht gehoord, dat dhr. Sorgdrager teveel bezig is met
de reorganisatie van de brandweer en het uitwerken van de ongeval-
lenstatistieken, om zijn aandacht te kunnen geven aan actieve onge-
vallenpreventie. U vindt dat de bedrijfsbrandweer niet onder de
veiligheidsfunctionaris zou moeten vallen en dat er een andere re-
geling moet worden getroffen. U grijpt de gelegenheid van dit onge-
val aan om de directie duidelijk te maken, dat er de laatste twee
jaar te weinig rekening is gehouden met de man. in de werksituatie.
Arbeidsanalyse heeft ook ontevredenheid gewekt; er zijn veel klach-
ten, dat de sfeer gedurende het afgelopen jaar onpersoonlijk is ge-
worden en dat over het algemeen de situatie minder prettig werd.
Het ontwikkelingsplan is nóg een voorbeeld van de eenzijdige ge-
richtheid van het bedrijf. Door de bouw van een nieuwe hal voor
samenbouw op de vrij krappe fabrieksterreinen is er nu beperkte
parkeergelegenheid en veel werknemers zijn gedwongen hun auto's te
parkeren op 10 minuten loopafstand van de fabriekspoort. Hierdoor
verliezen zij in feite een half uur van hun vrije tijd, waarvoor
zij op geen enkele manier gecompenseerd worden.
De weinige parkeerplaatsen vlakbij de kantoren worden gereserveerd
voor de directie. Vaak staan deze parkeerplaatsen dagenlang onge-
bruikt, maar het bord met “gereserveerd voor de directie! moet
Valckenboschlaan 8, Postbus 299, 3700 AG Zeist, Telefoon 03404-20044, Fax 03404-12770.
gehoorzaamd worden. Ook dit is een duidelijk voorbeeld van hoe
weinig er wordt gedacht aan de problemen van de werknemers, als er
voor grotere bedrijfswinst gebouwen worden uitgebreid.
Er zijn verscheidene manieren waarop het bedrijf het ongevallenni-
veau omlaag zou kunnen brengen:
1. Nieuw aangenomen werknemers zouden gedegener moeten worden inge-
werkt. Ook al zou dit natuurlijk produktietijd kosten, het zou
wel degelijk resultaten afwerpen.
2. Gedurende de opleiding van de werknemers zouden de trainers en-
kele dagen moeten wijden aan het voorkomen van ongevallen. De
bond heeft een paar uitstekende films tot haar beschikking, die
heel voordelig kunnen worden gekocht of gehuurd, Bovendien heeft
de bond zeer interessante brochures, die de relatie duidelijk
maken tussen rationaliseringsprogramma's, voor zover ze verbon-
den zijn aan lopende band-werk en bedrijfsongevallen. De bond is
daarom zeer gekant tegen eenzijdige en te vastgestelde normen en
werktijden. Verder heeft de bond de beschikking over enkele on-
gevallendeskundigen op dit gebied, die voor een redelijke ver-
goeding deze problemen kunnen presenteren en bespreken in een
goed trainingsprogramma.
Zoals de zaken er nu voorstaan, hebt u de indruk, dat de medewer
kers de dupe zijn van een gebrek van het bedrijf. Volgens u hangt
het ongevallenniveau van dit bedrijf ook samen met het loonniveau.
Het loonniveau van de medewerkers is duidelijk onder het gemiddelde
van de regio. Het is daarom zeer begrijpelijk, dat veel van uw col-
lega's in hun vrije tijd extra werk elders moeten aannemen om zich
een redelijke levensstandaard te kunnen veroorloven, die hun niet
wordt geboden door het bedrijf.
De reden waarom u De Bruins ongeval gebruikt als aanloop om deze
zaken op tafel te brengen is, dat zeker De Bruin niet kan worden
beschuldigd van onverantwoordelijkheid en ook niet kan worden ge-
zegd, dat hij niet over voldoende vakkundigheid beschikt. Bovendien
hebt u, tijdens een weekendcursus met de bond (over veiligheids-
vraagstukken) een gesprek gehad met uw collega van het vorige be-
drijf, waar dhr, Mostert directeur was. Hij vertelde u, dat ook ín
dat bedrijf het ongevallenniveau aanzienlijk was gestegen, als ge-
volg van de invoering van rationalisatie-maatregelen.
U wilt aan het begin van het gesprek met dhr. Mostert duidelijk
maken, hoe precies de houding van de OR is m.b.t. dit probleem.
Vóór u hem ziet, moet u daarom overwegen welke taktiek u in dit ge-
sprek kunt gebruiken om uw doel te bereiken.
COPYRIGHT NPI